درس اخلاقگامهای اولیه در مسیر اخلاق (قسمت ۶)

گامهای اولیه در مسیر اخلاق (قسمت ۶)

گامهای اولیه در مسیر اخلاق (قسمت ۶)

در جلسات قبل ده مورد از اولیات و نکته های ابتدایی اخلاق را بررسی کردیم و گفتیم این نکته ها گر چه کوچک اما زیر بنایی و پر اهمیت هستند:

۱-چهره باز و نگاه ملایم

۲-نظافت و آراسته بودن

۳- اعتدال در لباس و زینت

۴-تقدم در سلام

۵- سخن بی نیش و کنایه

۶- پرهیز از حرکات سبک و خلاف ادب

۷- وفای به عهد

۸) رعایت آداب فردی و اجتماعی

۹) پرهیز از تجسس

۱۰) پرهیز از پرتوقعی

در این جلسه هم به دو نمونه دیگر از این کارها می پردازیم :

۱۱) اعتدال در شوخیکسی که مؤدب به آداب دینی بوده و حدّ و مرز سخن را خوب فرا گرفته باشد، مسلماً در برخوردهای اجتماعی و خانوادگی نه آنقدر خشک و جامد است که موجب ملال دیگران شود و نه آن اندازه باز و بی در و پیکر که با شوخی های ناپسند و سخنان هرزه و زشت، هم شخصیت خود را از بین ببرد و هم دیگران را آزرده خاطر سازد.

مؤمن باید بشاش و خوشرو باشد و در عین حال نباید از مرز ادب ، سنگینی و وقار خارج شود که البته رعایت هر دو با هم قدری دشوار به نظر می رسد ولی برای آنها که اهل مراقبت باشند، کاری آسان و لذت بخش خواهد بود اما در اکثر موارد قهراً از مسیر اعتدال خارج شده و دچار افراط یا تفریط می شوند.

یعنی عده ای به حدّی عبوس و گرفته اند که با آنها سخنی نمی توان گفت و گروهی دیگر بقدری آزاد و بی قیدند و در مزاح و بذله گویی زیاده روی می کنند که همه چیز را به شوخی گرفته و در اثر عدم رعایت ادب و عفّت کلام احیاناً دیگران را آزرده خاطر ساخته و دچار گناه و معصیت می شوند.

بنابراین شخص با ایمان و باتقوا باید مراقب خود باشد که از مرز اعتدال بیرون نرود.

پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: « کَثرَةُ المِزاحِ تَذهَبُ بِماءِ الوَجه»(۱)

« مزاح بیش از حد، آبروی شخص را می برد.»

امام هادی علیه السلام فرمودند: « اَلهَزلُ فُکاهَةُ السُّفَهاءِ وِ صِناعَةُ الجُهّال»(۲)

« هرزه گویی، شوخیِ افراد کم عقل و کار بی خردان است.»

گاهی به دنبال کارهای خارق العاده برای حفظ وقار و شخصیت خود هستیم درحالیکه این مسئله در کارهای ساده ای مثل اعتدال نهفته است.

امیرالمؤمنین علی علیه السلام فرمودند: «مَنْ كَثُرَ مِزاحُهُ اُستُخِفَّ بِهِ(۳) »

« کسی که زیاد شوخی کند، سبک می شود.»

شوخی باید استراحتگاهی برای تکاپو در کار و فعالیت باشد نه مُخلّ در آن.

پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: «اِنّي َلأمْزَحُ و لا اَقُولُ الاّ حَقّا (۴)»

« من شوخی می کنم ولی سخنی جز حق نمی گویم.»

این نشان از روحیه ی شوخ طبعی و معتدل حضرت است.

۱۲) توجه به همگانیکی دیگر از کارهای کوچک اما پر اثر و مفید ، خصوصاً در جذب جوانان توجه به همگان است.

یعنی در جلسات دوستانه و فامیلی سعی کنیم به همه نگاه کنیم، با همه صحبت کنیم و محبت و برخورد خوب را به فرد خاصی معطوف نکنیم.

در حالات پیامبر عزیزمان صلی الله علیه و آله نوشته اند وقتی تازه واردی به مجلس حضرت می پیوست، حضرت به او محبت فرموده و او را در جریان صحبتی که در جمع مطرح بود می گذاشتند و بعد به مطلب خود ادامه می دادند.

ما هم سعی کنیم به آن حضرت اقتدا نموده و به همه توجه نمائیم مخصوصاً اگر کودکی همراه با والدین است، از توجه و محبت به او غافل نشویم.

ادامه دارد…

…………………………………………

۱) الكافي : ج ۲ ص ۴۸۷ ح ۱۴

۲) بحارالأنوار: ج ۷۵، ص ۳۶۹، ح ۲۰

۳) بحارالانوار: ج۷۴، ص۲۸۵.

۴) بحارالانوار، ج۱۶، ص۲۹۸.

دیدگاه شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.