درس اخلاقگامهای اولیه در مسیر اخلاق (قسمت ۵)

گامهای اولیه در مسیر اخلاق (قسمت ۵)

گامهای اولیه در مسیر اخلاق (قسمت ۵)

در نوبت های گذشته به برخی از اولیات اخلاق و نکته های کوچک اما مهم اشاره نمودیم که در شخصیت انسان بسیار مؤثر است و تا آنها رعایت نشود، کارهای دیگر رشد آور نیست مانند:

۱-چهره باز و نگاه ملایم

۲-نظافت و آراسته بودن

۳- اعتدال در لباس و زینت

۴-تقدم در سلام

۵- سخن بی نیش و کنایه

۶- پرهیز از حرکات سبک و خلاف ادب

۷- وفای به عهد

۸- رعایت آداب فردی و اجتماعی

و اکنون ادامه آنها :

۹) پرهیز از تجسس : تجسس به معنی جستجوگری در اعمال و امور مربوط به دیگران است. سر درآوردن از کارهای شخصی دیگران، روحیه ای زشت و صفتی ناپسند است.

سوء ظن و گمان بد، بخل، حسد و تنگ نظری ممکن است انگیزه های این کار زشت باشد. قرآن کریم به مؤمنان توصیه می کند: 

« یا ایّها الّذین آمنوا اِجتَنِبوا کثیراً مِنَ الظنِّ إن بعضَ الظَنّ أثمٍ و لا تَجَسَّسوا و لا یَغتَب بَعضَکُم بعضاً» (۱)

« ای اهل ایمان از بسیاری گمان ها پرهیز نمائید که برخی گمان ها گناه است و در امور شخصی دیگران جستجو نکنید و نباید برخی از جمعی غیبت کنند.»

تجسس آثار منفی زیادی دارد از جمله :

الف) تجسس سبب دوری مردم از یکدیگر و از هم پاشیدن شیرازه اجتماع است.

ب) امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند: « مَن بَحَثَ عَن اَسرارِ غَیرِهِ اَظهَرَ اللهُ اَسرارَهُ »(۲)

« کسی که در اسرار دیگران تفتیش کند، خداوند اسرار او را برملا می سازد.»

بنابراین انسان مؤمن در امور شخصی دیگران دخالت نکرده و از آنها پرس و جو نمی کند و اگر در گذشته چنین خطایی مرتکب شده از آن استغفار نموده و جبران می کند.

۱۰) پرهیز از پرتوقعی : از ارزشهای مفید و پرخیر و برکت این است که انسان پرتوقع نباشد. توقع از دیگران هم باعث رنج و غصه شخص پرتوقع می شود و هم اطرافیان را اذیت می کند. پس هر چه توقع را کاهش دهیم، خودمان و اطرافیانمان آرامش و آسایش بیشتری خواهیم داشت.

شخصی خدمت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله رسید و عرض کرد:

یا رسول الله چه کار کنم که خدا من را دوست داشته باشد، مردم هم من را دوست داشته باشند، بدنم سالم باشد، مالم زیاد گردد، عمرم طولانی شده و در قیامت با شما محشور شوم؟

حضرت فرمودند: تو شش تقاضا داری، پس باید شش کار انجام دهی:

۱.تقوا و حیاء از خدا داشته باشی تا خدا تو را دوست بدارد.

۲.به مردم محبت کن و توقع نداشته باش تا مردم تو را دوست داشته باشند.

۳.صدقه بده تا بدنت سالم بماند.

۴.حقوق واجب مالت را بپرداز تا مالت زیاد شود.

۵.صله رحم به جا بیاور تا عمرت زیاد گردد.

۶.سجده طولانی داشته باش تا در قیامت با من محشور شوی.

بنابراین باید تلاش نمائیم پرتوقعی را در خود درمان نموده و هر چه می توانیم کم توقع باشیم.

برای مقابله با پرتوقعی چند کار لازم است انجام دهیم:

۱- زیاد شکر کردن            

۲- کمتر گله کردن    

۳- خیرسانی به دیگران

۴- فراموش کردن خوبی های خود در حقّ دیگران

۵- قناعت ( هر چه قناعت تقویت شود، سطح توقع پایین می آید)

از تمرین های مؤثر و کاربردی برای کم شدن توقع این است که هر کاری را برای رضای خدا انجام دهیم.

ادامه دارد…

…………………………………

۱) حجرات/۱۲

۲) شرح غررالحکم: ج۵، ص ۳۷۱، ح ۸۷۹۹

دیدگاه شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.