پندهای لقمان حکیمرمز و راز موفقیت جناب لقمان (قسمت دوم)

رمز و راز موفقیت جناب لقمان (قسمت دوم)

رمز و راز موفقیت جناب لقمان (قسمت دوم)

در نوبت قبل دو مورد از عوامل رمز و راز موفقیت لقمان را از فرمایشات امام صادق علیه السلام مرور کردیم؛

۱-در انجام فرمان خدا قوی بود

۲- ورع

و در این نوبت به ادامه عوامل می پردازیم:

۳- ساکتاً مُستَکیناً : سکوت لقمان زیاد بود.

حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام فرمودند: «إذا تَمَّ العقلُ نَقصَ الکلامُ : وقتی عقل کامل باشد، سخن کم می شود.»[۱] معمولاً انسانها حرص صحبت کردن دارند. هرچه انسان عاقل ترباشد، کم حرف تراست. در سکوت، انسان مجال فکرکردن دارد و بیشتر می شنود اما اگرتندتند صحبت کند، حساب حرفهایش را نمی تواند داشته باشد. درباره سکوت در قرآن و روایات مطلب زیاد است از جمله این تعبیرقشنگی است که بعضی ها می گویند خداوند دوگوش به ما داده و یک زبان. یعنی دو تا حرف بشنو و یک حرف بزن اما بعضی ده تا حرف می زنند و یکی هم گوش نمی دهند. انسان عاقل صحبت کردن برایش راحت نیست، تندتندحرف نمی زند. در هر زمینه ای نظر نمی دهد، درباره هرکسی قضاوت نمی کند، تا از او سؤال نشود، اظهار نظر نمی کند و سکوت می کند. مصداق فرمایش حضرت، آیت ا…. فلسفی رحمۀالله بودند، ایشان خیلی کم حرف و خیلی سخت صحبت می کردند. مثلا طلبه ها آخرسال تحصیلی از یک ماه قبل به ایشان می گفتندکه در این روز آخر ما را نصیحت فرمایید. ایشان روز آخرکه می شد می فرمودند: دوستان اصرارکردند که من مطلبی بگویم ، کتابها را نگاه کردم اما چیزی پیدا نکردم که بگویم. چون ایشان خیلی دقت داشتند سخن جامع و مفید بگویند و وقت طلبه ها را نگیرند. جالب اینکه آیت الله فلسفی کلمه بلد نیستم را زیاد می گفتند چون بعضی افراد سؤالهای شرعی می کردند و ایشان نظر سایرمراجع را نمی دانستند. با این مراقبتهایی که داشتند طلبه ای در آخر عمر ایشان پرسید اگر اتفاقی بیفتد و شما برگردید به سن نوجوانی با این علم و تجربه ای که دارید چه می کردید؟ آیت الله فلسفی فرمودند: سعی می کنم بیشتر مراقب زبانم باشم. البته جائی که انسان باید صحبت کند نباید کوتاهی کند چون گاهی زمینه تذکر و خیرخواهی فراهم می شود و انسان می تواند با سخنش غم از دل کسی بردارد یعنی صحبت کردن بجا، مطلوب است و سکوت بجا هم مطلوب. پیامبراکرم صلی الله علیه وآله درروایتی صفات افرادعاقل را بیان فرمودند:

«إذا اَرادَ أن یَتکَلَّمَ تَدبَّرَ، فإن کانَ خَیراً تَکَلَّمَ فَغَنِمَ وَ اِن کانَ شَرّاً فَسَکَتَ فَسَلِمَ »(تحف العقول/ص۲۸) :«انسان عاقل وقتی می خواهد سخنی بگوید لحظاتی فکر می کند، اگر بررسی کرد سخن مفید و خیر است بیان می کندو نفعش را می برد واگر فکرکرد و متوجه شد سخن شرّ و نابجایی است، سکوت می کند و از شرّ سخن نادرست سالم می ماند.»

۴- عمیقُ النَّظَر،طَویلُ الفِکَر،حَدیدُالنَّظَر: لقمان بادقت به مسائل نگاه می کرد، بسیارفکرمی کرد و تیزبین بود.

لقمان قبل از شروع کار، جوانب کار را می سنجید. توصیه شده عاقبت کار را در نظر بگیرید.فکرکردن، نعمت عجیبی است وقتی کسی فکر می کند، خداوند فکر را به او الهام می کند. چون فکرکردن دستور الهی و عبادت است و خداوند هم به عبادت نظر می کند.

امام صادق علیه السلام فرمودند: «اکثر عبادة أبی ذر التفکر والاعتبار»[۲] : « بیشترین عبادت ابوذر، فکرکردن وعبرت گرفتن بود.» عبادت مصادیق زیادی دارد( نماز، ذکرگفتن و…) ولی ابوذر بیشترین عبادتش، فکرکردن و عبرت گرفتن بود. ما در کارهایمان خیلی کم، فکر می کنیم و گاهی بعداً فکر می کنیم یعنی کارمان را که انجام دادیم بعد درموردش فکرمی کنیم. اگر فکر کردن درکارهای مختلف عادت ما شود (درخانواده ها،در اداره ها، در مدارس و دانشگاه ها) و هرقسمتی با فکرکردن سنجیده شود، خیلی برکات دارد. گاهی می بینید در یک مجموعه ای بی فکری است و کارها ربطی به هم ندارد و هرکسی کار خودش را می کند، در این حالت چقدر انرژی و بودجه مصرف می شود به خاطراینکه فکر نمی شود و از طرفی سرمایه ها مصرف می شود. فکر کردن باعث باز شدن درهای رحمت الهی شده و چیزهایی به ذهن الهام می شودکه قبلاً در ذهن نبود.

مثلاً جوانی که می خواهد ازدواج کند فکرکند هدف من از ازدواج چیست ؟ با ازدواج با چطورهمسری به هدفم می رسم ؟ اگر فکرکند ازدواج ناصحیحی انجام نمی دهد. در تربیت، معاشرت و مسائل مختلف، انسان باید فکرکند. دراختلافات خانوادگی اگر فکرکنیم چطور برخوردکنیم که اختلاف حل شود، راه خوبی پیدا خواهیم کرد. و یا آقایی که بعد از اتمام کار روزانه می خواهد منزل برود، فکرکند چطور با خانواده ام برخوردکنم، زندگی گرمتر می شود، یا خانمی که درمنزل است فکرکند چطور به استقبال همسرم بروم که زندگی ام شیرین تر شود؟ فکر برکات زیادی دارد. بعضی می خواهند فکرشان را آکبند تحویل جناب عزرائیل بدهندو حیفشان می آید آن را مصرف کنند در حالی که عیب ندارد بسته فکری را بازکنید و از این نعمت الهی استفاده کنید. البته فکر باید منظم و با موضوع معین باشد. بعد از نماز۱۰ دقیقه بنشینید و در یک موضوع معین فکرکنید ، سپس خواهید دید درهای خوبی به رویتان باز می شود. 

ادامه دارد…

دیدگاه شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.