درس اخلاقگام های اولیه در مسیر اخلاق (قسمت۳)

گام های اولیه در مسیر اخلاق (قسمت۳)

گام های اولیه در مسیر اخلاق (قسمت۳)

در نوبت های قبل سخن به اینجا رسید که قبل از ورود به مسائل مهمتر اخلاقی باید نکته های اولیه را رعایت نمود. نکته های به ظاهر کوچک که نقش بزرگی در شخصیت اخلاقی انسان دارند و ۴ مورد از این نکات مطرح شد:

۱-چهره باز و نگاه ملایم

۲-نظافت و آراسته بودن

۳- اعتدال در لباس و زینت

۴-تقدم در سلام

اکنون به ادامه این موارد می پردازیم :

۵- سخن بی نیش و کنایه

چه زیباست عادت کنیم پاکیزه سخن بگوئیم. از گفتن الفاظ زشت و تمسخرآمیز پرهیز نمائیم و زبانمان نیش و کنایه نداشته باشد. امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند:« از سخن زشت پرهیز کن که دل ها را کنیه ورز می سازد.»[۱]

بدیهی است دروغ، غیبت، تهمت، مسخره کردن و نیش و کنایه زدن، همه مایه ی کینه توزی و دور شدن دل هاست و انسان مؤمن تلاش می کند چنین اموری در زندگی او نباشد.

۶- پرهیز از حرکات سبک و خلاف ادب

برخی رفتارها هم از نظر عقل و شرع ناپسند، و هم در عرف مردم زشت است. قطع کردن سخن دیگران، به شکل زشت نشستن و بلند کردن صدا از این قبیل است.

بدیهی است انسان مؤمن و با اخلاق از این امور پرهیز می نمایند.

۷- وفای به عهد

مسئله وفای به عهد از مسائل مهم و اساسی به شمار می رود که در دین اسلام مورد کمال عنایت قرار گرفته است، زیرا اگر بنا باشد به این مسئله اساسی توجه نشود، زندگی مردم متلاشی خواهد شد و در اثر بی نظمی و هرج و مرج مردم از یکدیگر سلب اعتماد خواهند کرد و در نتیجه زیربنای روابط اجتماعی سست می شود. از این رو اسلام آنقدر به وفای به عهد اهمیت می دهد که حتی در مورد دشمن و کسی که از نظر عقیده و هدف با انسان توافق ندارد، وفای به عهد و پیمان را لازم می شمارد.

امام صادق علیه السلام می فرمایند: «سه چیز است که خداوند هرگز اجازه تخلف از آن را نداده است:

الف- ادای امانت. در مورد هرکس خواه نیکوکار یا بدکار.

ب- وفای به عهد درباره هرکس خواه نیکوکار یا بدکار.

ج- پدر و مادر خواه نیکوکار یا بدکار.»[۲]

برای اینکه در وفای به عهد موفق باشیم رعایت چند نکته ضروری به نظر می رسد:

  1. قبل از قول دادن خوب بررسی کنیم که آیا مقدورمان است یا نه؟
  2. اگر قولی دادیم و دیدیم نمی توانیم انجام دهیم، قبل از موعد خبر دهیم.
  3. برنامه ریزی کنیم تا بتوانیم به قول خود عمل کنیم.
  4. اگر تخلف شد، حتماً رضایت آنطرف را جلب کنیم(جُبران نماییم)

ادامه دارد…


عبدالواحد آمدی، تصنیف غرر الحکم،ص ۴۰۰٫

اصول كافي، چاپ اسلاميه، ج ۲ / ص ۱۶۲، حديث ۱۵

دیدگاه شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.